راهنمای سیم و کابل برق

کابل افشان چیست؟ ساختار، کاربرد و راهنمای انتخاب تعداد رشته و سطح مقطع

کابل افشان از هادی‌های انعطاف‌پذیر چندمفتولی ساخته می‌شود و در بسیاری از مدارهای برق، تجهیزات و مسیرهایی که انعطاف در نصب اهمیت دارد استفاده می‌شود. انتخاب درست آن به تعداد رشته، سطح مقطع، ولتاژ، نوع عایق و شرایط نصب بستگی دارد.

فهرست و مسیرهای مرتبط مقاله
کابل افشانسیم و کابل برق
شناسنامه فنی مقاله

اعتبار محتوا و بازبینی

نویسنده
تیم محتوای فنی صنعتیکال
تخصص نویسنده
انتخاب و تأمین سیم و کابل صنعتی
بازبینی فنی
بازبینی محتوای فنی صنعتیکال
منابع
IEC 60228:2023 — Conductors of insulated cables، IEC 60227-5:2024 — Polyvinyl chloride insulated cables — Flexible cables، IEC 60364-5-52:2009+AMD1:2024 — Wiring systems
تاریخ انتشار
۱۴۰۵/۶/۱۴
تاریخ آخرین بازبینی
۱۴۰۵/۶/۱۴
شناسنامه فنی مقاله
نویسنده
تیم محتوای فنی صنعتیکال
آخرین بازبینی
۱۴۰۵/۶/۱۴
بازبینی فنی
بازبینی محتوای فنی صنعتیکال
منابع
IEC 60228:2023 — Conductors of insulated cables، IEC 60227-5:2024 — Polyvinyl chloride insulated cables — Flexible cables، IEC 60364-5-52:2009+AMD1:2024 — Wiring systems

برای خرید کابل افشان معمولاً اولین اطلاعاتی که به واحد خرید می‌رسد چیزی شبیه «۳ در ۲.۵»، «۴ در ۶» یا «کابل افشان برای دستگاه» است. روی کاغذ ساده به نظر می‌رسد، اما همین‌جا چند سؤال مهم بدون جواب مانده است: سه رشته برای چه مداری؟ سطح مقطع از روی جریان انتخاب شده یا صرفاً از روی تجربه؟ کابل قرار است ثابت نصب شود یا موقع کار حرکت کند؟ ولتاژ نامی چیست؟ مسیر داخل سالن است یا در معرض رطوبت و تنش مکانیکی؟

بخش زیادی از انتخاب‌های اشتباه کابل افشان از اینجا شروع می‌شود که اول نام محصول را انتخاب می‌کنیم و بعد سعی می‌کنیم آن را با پروژه تطبیق دهیم. مسیر بهتر برعکس است: ابتدا مدار و شرایط نصب را مشخص کنیم، بعد ببینیم آیا کابل افشان واقعاً ساختار مناسبی برای آن کاربرد دارد و اگر جواب مثبت است، چند رشته و چه سطح مقطعی لازم داریم.

کابل افشان در کاربرد رایج برق، کابلی است که هادی‌های آن از مجموعه‌ای از مفتول‌های مسی نازک و انعطاف‌پذیر ساخته شده‌اند. در کابل‌های چندرشته، هر هادی عایق خودش را دارد و مجموعه رشته‌ها داخل یک روکش مشترک قرار می‌گیرند. همین ساختار باعث می‌شود کابل نسبت به کابل‌های مناسب نصب ثابت، هنگام مسیرگذاری و خم شدن رفتار نرم‌تری داشته باشد.

اما یک نکته را از همان ابتدا روشن کنیم: افشان بودن به معنی مناسب بودن برای هر نوع حرکت نیست. یک کابل برق افشان معمولی می‌تواند برای نصب ثابت یا خمش محدود مناسب باشد، اما کابل زنجیر انرژی، ربات یا تجهیزی که هزاران بار خم می‌شود طراحی مکانیکی متفاوتی می‌خواهد.

اگر نوع کابل را مشخص کرده‌اید و فقط می‌خواهید تعداد رشته‌ها و سطح مقطع‌های قابل تأمین را ببینید، صفحه کابل افشان صنعتیکال برای همین مرحله ساخته شده است. در این مقاله وارد قیمت و موجودی نمی‌شویم؛ هدف این است که قبل از رسیدن به آن صفحه بدانید دقیقاً دنبال چه ساختاری هستید.

کابل افشان چیست؟

برای فهم کابل افشان بهتر است از خود هادی شروع کنیم. اگر روکش یک کابل افشان را باز کنید، داخل هر رشته به جای یک سیم مسی یکپارچه، تعداد زیادی مفتول مسی نازک می‌بینید که کنار هم قرار گرفته‌اند.

این مفتول‌های نازک در کنار یکدیگر سطح مقطع موردنیاز هادی را ایجاد می‌کنند، اما چون قطر هر مفتول کم است، مجموعه هادی نسبت به یک هادی یکپارچه انعطاف بیشتری دارد.

در یک کابل برق افشان چندرشته معمولاً با این ساختار روبه‌رو هستیم:

  1. هادی مسی افشان؛
  2. عایق مستقل هر رشته؛
  3. آرایش رشته‌ها در کنار یکدیگر؛
  4. در صورت نیاز فیلر یا لایه‌های کمکی؛
  5. روکش بیرونی مشترک.

این ساختار کابل افشان را از سیم افشان جدا می‌کند. سیم افشان یک هادی عایق‌شده مستقل است، اما کابل چند هادی را در یک مجموعه دارای روکش مشترک نگه می‌دارد.

ساختار کابل افشان از چه اجزایی تشکیل می‌شود؟

جزء کابل وظیفه چرا برای انتخاب مهم است؟
هادی انتقال جریان الکتریکی جنس، کلاس و سطح مقطع روی مقاومت و عملکرد کابل اثر دارند.
عایق رشته جداسازی الکتریکی هادی‌ها نوع ماده و ولتاژ نامی باید با مدار هماهنگ باشد.
رنگ‌بندی رشته‌ها شناسایی هادی‌ها هنگام نصب برای فاز، نول، PE و سربندی اهمیت دارد.
فیلر یا لایه داخلی حفظ فرم و پرکردن فضای خالی در بعضی ساختارها به طراحی مکانیکی کابل وابسته است.
روکش بیرونی حفاظت مکانیکی و محیطی مجموعه PVC عمومی با روکش مخصوص روغن، UV یا حرکت یکسان نیست.

هادی مسی افشان

در بسیاری از کابل‌های افشان رایج، هادی از مس آنیل‌شده ساخته می‌شود. آنیل کردن مس به انعطاف مناسب‌تر هادی کمک می‌کند.

اما صرف دیدن مس براق برای تأیید کیفیت کافی نیست. در خرید حرفه‌ای باید کلاس هادی، سطح مقطع اسمی و مقاومت الکتریکی اعلام‌شده در دیتاشیت را نیز بررسی کرد.

IEC 60228 برای هادی‌های کابل، سطح مقطع‌های اسمی و الزامات مربوط به ساختمان و مقاومت الکتریکی را پوشش می‌دهد. این همان دلیلی است که «تعداد زیاد مفتول» به تنهایی معیار استاندارد بودن کابل نیست.

عایق رشته‌ها

در کابل‌های افشان PVC رایج، هر هادی یک عایق مستقل دارد. رنگ این عایق‌ها برای تشخیص رشته‌ها هنگام نصب استفاده می‌شود.

نوع و ضخامت عایق بخشی از استاندارد محصول است و نباید فقط از روی رنگ یا نرمی کابل درباره آن قضاوت کرد.

روکش بیرونی

روکش چند رشته را در یک مجموعه نگه می‌دارد و از آن‌ها در برابر تنش‌های متناسب با طراحی کابل محافظت می‌کند. یک روکش PVC عمومی الزاماً برای تماس دائمی با روغن، تابش شدید خورشید، دفن مستقیم یا حرکت مداوم ساخته نشده است.

هادی کلاس ۵ در کابل افشان یعنی چه؟

در بازار زیاد می‌شنویم «کابل افشان کلاس ۵». این عبارت به ساختار هادی اشاره دارد.

IEC 60228 هادی‌های کابل را بر اساس ساختمان آن‌ها دسته‌بندی می‌کند. در این طبقه‌بندی، هادی‌های مناسب نصب ثابت و هادی‌های انعطاف‌پذیر از هم تفکیک می‌شوند و Class 5 یکی از کلاس‌های هادی مسی انعطاف‌پذیر است.

تعداد بیشتر مفتول‌های نازک باعث می‌شود هادی هنگام خم شدن نسبت به Class 1 یا بسیاری از هادی‌های Class 2 نرم‌تر باشد.

اما Class 5 را با «کابل مخصوص حرکت دائم» اشتباه نگیرید.

برای حرکت تکرارشونده، کل طراحی کابل اهمیت دارد: آرایش رشته‌ها، طول تاب، عایق، روکش، شعاع خمش، شتاب، سرعت و تعداد سیکل‌ها.

کابل افشان چه کاربردهایی دارد؟

کابل افشان زمانی منطقی می‌شود که هم به یک ساختار کابلی چندرشته نیاز داشته باشیم و هم انعطاف هنگام نصب یا اتصال تجهیز برایمان مهم باشد.

کاربردهای رایج می‌توانند شامل این موارد باشند:

  • تغذیه برخی تجهیزات و مصرف‌کننده‌های برقی؛
  • اتصال تجهیزات داخل محیط‌های حفاظت‌شده؛
  • سیم‌کشی داخلی ماشین‌آلات در شرایط مجاز دیتاشیت؛
  • مسیرهایی که هنگام نصب خم‌های بیشتری دارند؛
  • اتصال تجهیزاتی که مقدار محدودی جابه‌جایی یا خمش دارند، در صورت تأیید سازنده؛
  • مصارف عمومی ساختمان یا تجهیزات متناسب با استاندارد کابل.

در کارخانه چه زمانی کابل افشان انتخاب می‌شود؟

فرض کنید قرار است از یک تابلو تا یک تجهیز ثابت کابل‌کشی کنید، اما مسیر داخل دستگاه یا نزدیک تجهیز دارای خم‌های متعدد است و سربندی کابل سفت‌تر دشوار خواهد بود. کابل افشان می‌تواند اجرای راحت‌تری داشته باشد، به شرط اینکه مشخصات محیط و نصب با دیتاشیت آن تطبیق داشته باشند.

در مقابل اگر فیدر اصلی در یک مسیر کاملاً ثابت روی سینی طولانی نصب می‌شود، باید ابتدا شرایط طراحی بررسی شود و صرفاً به دلیل «نرم‌تر بودن» سراغ کابل افشان نرویم.

کابل افشان کجا انتخاب مناسبی نیست؟

این بخش به اندازه کاربردها مهم است. خیلی از خطاهای خرید از جایی می‌آیند که کابل افشان را یک محصول همه‌کاره تصور می‌کنیم.

حرکت دائمی ماشین‌آلات

اگر کابل در یک محور متحرک، ربات، گنتری یا زنجیر کابل دائماً خم می‌شود، کابل برق افشان عمومی الزاماً مناسب نیست. برای چنین شرایطی باید کابل مخصوص Dynamic، Drag Chain یا Robotic بررسی شود.

دفن مستقیم

هیچ کابلی صرفاً به دلیل افشان بودن برای دفن مستقیم مناسب نمی‌شود. ساختمان روکش و استاندارد محصول باید این نوع نصب را تأیید کند.

فضای باز

تابش UV، دما، باران و تغییرات محیطی نیازمند بررسی جنس روکش و شرایط مجاز بهره‌برداری هستند.

محیط دارای روغن و مواد شیمیایی

PVC عمومی در برابر هر نوع روغن یا ماده شیمیایی عملکرد یکسانی ندارد. برای ماشین‌ابزار و محیط‌های صنعتی آلوده به سیالات باید دیتاشیت محصول بررسی شود.

مدار فرمان حساس به نویز

اگر مسئله شما انتقال فرمان یا سیگنال در نزدیکی اینورتر و کابل قدرت است، سؤال فقط افشان بودن نیست. ممکن است به کابل کنترل شیلددار نیاز داشته باشید.

برای این کاربرد، مقاله کابل کنترل چیست؟ مسیر دقیق‌تری برای انتخاب ارائه می‌دهد.

تعداد رشته کابل افشان را چطور انتخاب کنیم؟

تعداد رشته را نباید از روی موجودی فروشنده انتخاب کرد. ابتدا باید بدانیم مدار چند هادی الکتریکی لازم دارد.

سؤال‌های اصلی این‌ها هستند:

  • مدار تک‌فاز است یا سه‌فاز؟
  • نول لازم است؟
  • هادی حفاظتی PE لازم است؟
  • مصرف‌کننده کلاس حفاظتی یا روش اتصال خاصی دارد؟
  • چند مدار قرار است از این کابل عبور کنند؟
  • نقشه تجهیز چه تعداد رشته تعیین کرده است؟

تعداد رشته از روی فاز به تنهایی مشخص نمی‌شود

مثلاً گفتن «مصرف‌کننده سه‌فاز است» هنوز برای تعیین تعداد رشته کافی نیست. ممکن است تجهیز فقط سه فاز و PE بخواهد، یا علاوه بر آن نول نیز لازم داشته باشد.

همین موضوع در تک‌فاز هم وجود دارد. بعضی تجهیزات علاوه بر L و N به هادی حفاظتی نیاز دارند و نوع کابل باید متناسب با طراحی حفاظتی انتخاب شود.

کابل افشان ۲، ۳، ۴ و ۵ رشته معمولاً برای چه مدارهایی بررسی می‌شوند؟

تعداد رشته نمونه کاربرد احتمالی نکته مهم
۲ رشته برخی مدارهای تک‌فاز یا اتصال تجهیزات با دو هادی نباید در مداری که PE مستقل لازم دارد بدون بررسی طراحی استفاده شود.
۳ رشته تک‌فاز L + N + PE یا برخی مدارهای سه‌هادی دیگر وظیفه هر رشته باید از نقشه مشخص باشد.
۴ رشته برخی مدارهای سه‌فاز همراه PE یا مدارهای چهارهادی وجود یا عدم وجود نول باید روشن باشد.
۵ رشته سه‌فاز + N + PE در بسیاری از مدارها رنگ‌بندی و استاندارد پروژه بررسی شود.

این جدول «قاعده قطعی سیم‌بندی» نیست؛ فقط کمک می‌کند منطق انتخاب را ببینیم. تعداد رشته نهایی باید از نقشه، نوع بار و سیستم حفاظتی پروژه استخراج شود.

رزرو رشته اضافه لازم است؟

در کابل قدرت معمولاً نباید صرفاً برای «شاید بعداً لازم شود» تعداد رشته را بی‌دلیل افزایش داد. اگر پروژه نیاز آینده مشخصی دارد باید در طراحی دیده شود.

در مدارهای کنترل، موضوع رزرو رشته شکل متفاوتی دارد و بهتر است داخل خانواده کابل کنترل بررسی شود.

سطح مقطع کابل افشان را چطور انتخاب کنیم؟

بعد از تعداد رشته، معمولاً بزرگ‌ترین سؤال همین است: کابل ۱.۵، ۲.۵، ۴، ۶ یا ۱۰؟

جواب را نمی‌توان فقط با نگاه کردن به توان دستگاه داد.

سطح مقطع مناسب باید حداقل این عوامل را هم‌زمان پاسخ دهد:

  • جریان مصرفی مدار؛
  • روش نصب؛
  • دمای محیط؛
  • تعداد کابل‌ها یا مدارهای مجاور؛
  • طول مسیر؛
  • افت ولتاژ؛
  • نوع حفاظت؛
  • شرایط اتصال کوتاه در مدارهای لازم.

مرحله اول؛ جریان

کابل باید در شرایط واقعی نصب بتواند جریان طراحی مدار را تحمل کند.

مقدار جریان مجاز یک سطح مقطع عدد ثابتی نیست. همان کابل در هوای آزاد، داخل لوله یا در کنار چند کابل دیگر شرایط حرارتی متفاوتی دارد.

مرحله دوم؛ طول مسیر

حتی اگر کابل از نظر جریان مناسب باشد، مسیر طولانی می‌تواند افت ولتاژ را بالا ببرد و باعث شود سطح مقطع بزرگ‌تری لازم شود.

برای بررسی دقیق‌تر این موضوع، مقاله جدول آمپر سیم و کابل بر اساس جریان و مسافت جریان مجاز، روش نصب، دما و افت ولتاژ را با جدول و مثال بررسی کرده است.

مرحله سوم؛ شرایط نصب

انتخاب سطح مقطع قبل از مشخص شدن روش نصب کامل نیست. دفع حرارت کابل روی سینی، داخل لوله یا در مسیر متراکم یکسان نیست.

اگر هنوز در مرحله طراحی هستید، از راهنمای انتخاب کابل برق بر اساس جریان، طول مسیر و نوع نصب شروع کنید و بعد سراغ تنوع کابل افشان بروید.

آیا می‌شود گفت کابل افشان ۲.۵ چند آمپر تحمل می‌کند؟

نه بدون اعلام شرایط.

عبارت «۲.۵ میلی‌متر مربع» فقط سطح مقطع اسمی هادی را مشخص می‌کند. برای اعلام جریان مجاز باید حداقل جنس هادی، نوع عایق، تعداد هادی‌های باردار، روش نصب و دمای محیط مشخص باشند.

به همین دلیل بهتر است برای انتخاب کابل افشان از جدول مربوط به همان خانواده و شرایط نصب استفاده شود، نه از یک جدول عمومی که معلوم نیست برای چه کابلی تهیه شده است.

ولتاژ نامی کابل افشان چرا مهم است؟

دو کابل می‌توانند هر دو ۳×۲.۵ باشند، اما الزاماً یک محصول نباشند. یکی ممکن است برای یک رده ولتاژی و ساختمان مشخص طراحی شده باشد و دیگری برای رده متفاوت.

در کابل‌های افشان PVC رایج، خانواده‌هایی با ولتاژ نامی 300/500 V دیده می‌شوند. در خانواده‌های دیگر مشخصات می‌تواند متفاوت باشد.

ولتاژ نامی را نباید از روی سطح مقطع حدس زد. همیشه باید کد محصول یا دیتاشیت سازنده بررسی شود.

U0/U یعنی چه؟

در نمایش‌هایی مثل 300/500 V یا 450/750 V، دو مقدار به روابط ولتاژی تعریف‌شده برای کابل اشاره دارند و برای انتخاب صحیح باید با سیستم و استاندارد پروژه هماهنگ باشند.

اگر نقشه یا لیست خرید فقط تعداد رشته و سطح مقطع را نوشته است، ولتاژ نامی یکی از مشخصاتی است که قبل از خرید باید روشن شود.

NYMHY، H05VV-F و TTR؛ این اسم‌ها در کابل افشان چه معنایی دارند؟

در بازار ایران ممکن است برای کابل‌های افشان PVC با نام‌های NYMHY، H05VV-F یا TTR روبه‌رو شوید. استفاده بازار از این اصطلاحات همیشه آن‌قدر دقیق نیست که بتوان آن‌ها را بدون بررسی دیتاشیت مترادف کامل دانست.

H05VV-F

H05VV-F یک کد استاندارد شناخته‌شده برای خانواده‌ای از کابل‌های انعطاف‌پذیر با هادی مسی Class 5، عایق PVC و روکش PVC است. نمونه‌های استاندارد این خانواده معمولاً با ولتاژ نامی 300/500 V معرفی می‌شوند.

در کد H05VV-F، خود کد اطلاعاتی درباره خانواده استاندارد، ولتاژ و نوع مواد/انعطاف کابل می‌دهد. بنابراین وقتی محصول واقعاً با این کد عرضه می‌شود، دیتاشیت باید مشخصات آن را تأیید کند.

NYMHY

NYMHY نامی است که در بازار ایران برای بخشی از کابل‌های برق افشان PVC بسیار رایج شده است. در خرید پروژه‌ای بهتر است به نام NYMHY به‌تنهایی اکتفا نکنید و تعداد رشته، سطح مقطع، ولتاژ نامی، کلاس هادی و استاندارد سازنده را نیز بررسی کنید.

TTR

TTR هم یکی از نام‌های بازاری رایج برای کابل‌های نرم و چندرشته است، اما استفاده از این عبارت ممکن است بین سازندگان و بازارها متفاوت باشد.

اگر روی لیست خرید فقط «TTR 3×2.5» نوشته شده است، قبل از نهایی کردن سفارش بهتر است مشخصات دقیق محصول پیشنهادی و دیتاشیت آن دریافت شود.

نام نوع استفاده از نام برای خرید چه چیزی را کنترل کنیم؟
H05VV-F کد استاندارد شناخته‌شده کابل انعطاف‌پذیر PVC تعداد رشته، سطح مقطع، 300/500 V، استاندارد و سازنده
NYMHY نام بسیار رایج بازار برای کابل برق افشان ساختمان واقعی و استاندارد سازنده
TTR اصطلاح رایج بازار برای برخی کابل‌های نرم چندرشته کد دقیق محصول و دیتاشیت؛ از معادل‌سازی خودکار پرهیز شود

برای همین در صفحه تجاری کابل برق افشان صنعتیکال، انتخاب اصلی بر مبنای مشخصات فنی مانند تعداد رشته و سطح مقطع انجام می‌شود، نه فقط نام بازاری کابل.

فرق کابل افشان با سیم افشان چیست؟

این دو عبارت بسیار نزدیک به هم هستند، ولی محصول یکسانی را توصیف نمی‌کنند.

ویژگی سیم افشان کابل افشان
ساختار یک هادی افشان با عایق چند هادی عایق‌شده داخل روکش مشترک
روکش بیرونی معمولاً ندارد دارد
کاربرد رایج داخل تابلو، لوله و داکت اتصال و تغذیه تجهیزات و مسیرهای کابلی
نحوه انتخاب اغلب بر اساس سطح مقطع یک هادی تعداد رشته × سطح مقطع

اگر پروژه به هادی‌های مستقل داخل تابلو یا لوله نیاز دارد، صفحه سیم افشان برق مسیر مرتبط‌تری است.

اگر چند هادی باید در یک مجموعه تا تجهیز ادامه پیدا کنند، کابل چندرشته افشان می‌تواند گزینه مناسب‌تری برای بررسی باشد.

فرق کابل افشان برق با کابل کنترل چیست؟

این دو هم ممکن است هر دو هادی افشان داشته باشند، اما هدفشان یکسان نیست.

کابل افشان برق در این کلاستر برای تغذیه و مدارهای برق بررسی می‌شود. کابل کنترل برای انتقال فرمان، وضعیت و سیگنال‌های کنترلی بین تابلو، رله، کنتاکتور، سنسور، عملگر و ماشین‌آلات استفاده می‌شود.

در کابل کنترل تعداد رشته‌ها معمولاً بیشتر است و موضوعاتی مانند شیلد، نویز، شماره‌گذاری رشته‌ها و محیط اتوماسیون اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

اگر درخواست شما چیزی مثل «۱۲×۱ شیلددار برای فرمان دستگاه» است، به جای انتخاب از گروه کابل برق افشان، وارد دسته کابل کنترل شوید.

شرایط نصب چطور نوع کابل افشان را تغییر می‌دهد؟

دو پروژه ممکن است دقیقاً به کابل ۳×۲.۵ نیاز داشته باشند، اما این به معنی یکسان بودن محصول نهایی نیست.

داخل سالن خشک

کابل PVC عمومی در بسیاری از کاربردهای متناسب با دیتاشیت می‌تواند بررسی شود.

محیط مرطوب

باید محدوده مجاز رطوبت و تماس با آب در مشخصات سازنده بررسی شود. «PVC بودن» به‌تنهایی به معنی ضدآب بودن کابل نیست.

روی سینی کابل

نحوه نصب، تجمع کابل‌ها و دمای محیط روی ظرفیت جریان تأثیر دارند.

داخل لوله

دفع حرارت نسبت به برخی نصب‌های آزاد متفاوت است و جدول جریان مناسب همان روش باید استفاده شود.

کنار منبع حرارتی

دمای مجاز کابل و فاصله از منبع گرما باید بررسی شود. H05VV-F عمومی نیز برای تماس مستقیم با قطعات داغ یا هر محیط حرارتی طراحی نشده است.

حرکت تکرارشونده

اگر خمش بخشی از کار دائمی دستگاه است، باید کابل تخصصی همان کاربرد انتخاب شود.

شعاع خمش کابل افشان را نادیده نگیرید

انعطاف بیشتر به معنی امکان خم کردن کابل با هر شعاعی نیست.

هر کابل شعاع خمش حداقلی دارد که معمولاً نسبت به قطر خارجی کابل بیان می‌شود. برای مثال یک سازنده ممکن است در شرایط نصب ثابت یا حرکت، ضرایب متفاوتی اعلام کند.

خم بسیار تند می‌تواند به هادی، عایق یا روکش فشار وارد کند و عمر کابل را کاهش دهد.

به همین دلیل هنگام طراحی داکت، گلند، ورودی تابلو و فضای پشت دستگاه، فقط قطر کابل را نبینید؛ فضای لازم برای خمش آن را هم در نظر بگیرید.

رنگ رشته‌ها چه چیزی به ما می‌گوید؟

رنگ‌بندی برای شناسایی هادی‌ها استفاده می‌شود، اما نباید صرفاً بر اساس حدس از رنگ‌ها سیم‌بندی انجام شود. استاندارد پروژه، نقشه و دیتاشیت محصول ملاک هستند.

در بسیاری از کابل‌های چندرشته، وجود سبز/زرد به هادی حفاظتی مربوط است. در نمایش سایزهای اروپایی نیز ممکن است کنار تعداد رشته از علامت‌هایی مثل G و x استفاده شود تا وجود یا عدم وجود هادی سبز/زرد مشخص شود.

هنگام استعلام اگر وجود PE داخل کابل برای پروژه الزامی است، بهتر است آن را صریحاً ذکر کنید.

در دیتاشیت کابل افشان چه مشخصاتی را ببینیم؟

دو کابل با نام «۳×۲.۵ افشان» ممکن است از دو خانواده متفاوت باشند. برای مقایسه فنی، فقط عنوان محصول کافی نیست.

مشخصه اهمیت
تعداد رشته باید با مدار مطابقت داشته باشد.
سطح مقطع روی جریان، مقاومت و افت ولتاژ اثر دارد.
جنس هادی مس و سایر هادی‌ها رفتار یکسانی ندارند.
کلاس هادی ساختار مکانیکی هادی را مشخص می‌کند.
مقاومت هادی یکی از مشخصات مهم عملکرد الکتریکی است.
نوع عایق روی شرایط حرارتی و ولتاژ اثر دارد.
نوع روکش با شرایط محیطی مرتبط است.
ولتاژ نامی باید با مدار هماهنگ باشد.
قطر خارجی برای گلند، لوله و نصب اهمیت دارد.
وزن تقریبی برای حمل و کنترل اولیه مفید است.
شعاع خمش برای مسیرگذاری لازم است.
دمای کار برای انتخاب محیط مناسب اهمیت دارد.
استاندارد محصول مشخص می‌کند کابل دقیقاً با چه الزامات فنی معرفی شده است.

چطور کابل افشان استاندارد را از محصول نامطمئن تشخیص دهیم؟

ظاهر خوب کابل کافی نیست. اگر خرید پروژه‌ای است، بهتر است چند داده کنار هم بررسی شوند:

  • نام و کد دقیق تولیدکننده؛
  • چاپ و مارکینگ روی کابل؛
  • تعداد رشته و سطح مقطع؛
  • ساختمان هادی؛
  • مقاومت هادی در دیتاشیت؛
  • وزن و قطر تقریبی؛
  • نوع عایق و روکش؛
  • استاندارد اعلام‌شده.

برای سفارش‌های بزرگ، QC ورودی و بررسی مقاومت هادی می‌تواند بسیار مهم‌تر از قضاوت صرفاً چشمی درباره مقدار مس باشد.

اشتباهات رایج در انتخاب کابل افشان

۱. انتخاب فقط بر اساس آمپر

جریان فقط یکی از ورودی‌هاست. طول مسیر، نصب، دما و افت ولتاژ ممکن است سطح مقطع را تغییر دهند.

۲. انتخاب تعداد رشته از روی عادت

اینکه «برای سه‌فاز همیشه ۴ رشته» یا «برای تک‌فاز همیشه ۲ رشته» بگوییم می‌تواند اشتباه باشد. نول و PE باید از روی طراحی مشخص شوند.

۳. فرض اینکه هر کابل نرم برای حرکت دائمی مناسب است

هادی Class 5 فقط بخشی از طراحی مکانیکی کابل است.

۴. سفارش با نام TTR یا NYMHY بدون دیتاشیت

نام بازار برای گفت‌وگوی اولیه خوب است، اما سفارش نهایی باید مشخصات دقیق‌تری داشته باشد.

۵. نادیده گرفتن ولتاژ نامی

دو کابل با سایز یکسان ممکن است رده ولتاژی متفاوتی داشته باشند.

۶. استفاده از کابل افشان برق به جای کابل کنترل

اگر مدار فرمان، سیگنال یا نویز مطرح است، نوع کابل باید دوباره بررسی شود.

۷. خرید فقط بر اساس پایین‌ترین قیمت

برند، مقاومت هادی، ساختمان کابل، متراژ واقعی، مدارک و شرایط تحویل باید کنار قیمت مقایسه شوند.

۸. بررسی نکردن قطر خارجی

ممکن است کابل از نظر الکتریکی مناسب باشد اما از گلند یا مسیر موجود عبور نکند.

۹. قطع کردن رشته‌های هادی برای جا شدن در ترمینال

اگر کابل داخل ترمینال نمی‌رود، باید ترمینال یا کابلشو مناسب انتخاب شود؛ نه اینکه بخشی از مفتول‌های هادی قطع شوند.

چک‌لیست انتخاب کابل افشان قبل از استعلام

قبل از ارسال درخواست قیمت، این موارد را مشخص کنید:

  • ☐ کاربرد کابل چیست؟
  • ☐ مدار تک‌فاز است یا سه‌فاز؟
  • ☐ چند رشته نیاز داریم؟
  • ☐ وجود نول لازم است؟
  • ☐ PE داخل کابل لازم است؟
  • ☐ جریان بار مشخص است؟
  • ☐ سطح مقطع محاسبه شده است؟
  • ☐ طول مسیر مشخص است؟
  • ☐ افت ولتاژ بررسی شده است؟
  • ☐ روش نصب مشخص است؟
  • ☐ کابل ثابت است یا حرکت دارد؟
  • ☐ شرایط دما و محیط مشخص است؟
  • ☐ ولتاژ نامی موردنیاز مشخص است؟
  • ☐ برند یا استاندارد پروژه الزام دارد؟
  • ☐ متراژ موردنیاز مشخص است؟

وقتی این اطلاعات آماده باشد، انتخاب از بین تنوع‌های کابل افشان بسیار ساده‌تر می‌شود؛ چون به جای جست‌وجوی یک عنوان کلی، دقیقاً می‌دانید چه تعداد رشته و چه سطح مقطعی لازم دارید.

برای استعلام کابل افشان چه بنویسیم؟

به جای جمله «قیمت کابل افشان را بفرستید»، یک استعلام قابل قیمت‌گذاری می‌تواند چیزی شبیه این باشد:

کابل برق افشان ۴×۶ mm²، هادی مسی Class 5، متراژ ۵۰۰ متر، ولتاژ نامی مطابق Specification پروژه، نصب داخل سالن روی سینی، برند قابل پیشنهاد همراه دیتاشیت، تحویل تهران.

اگر بعضی مشخصات هنوز قطعی نیستند نیز همان‌جا مشخص کنید:

نوع دقیق کابل و استاندارد پیشنهادی همراه دیتاشیت اعلام شود.

این روش بسیار بهتر از آن است که فروشنده مشخصات ناقص را خودش حدس بزند.

سؤالات متداول درباره کابل افشان

کابل افشان چیست؟

کابل افشان کابلی است که هادی آن از تعداد زیادی مفتول مسی نازک تشکیل شده و نسبت به هادی‌های مناسب نصب ثابت انعطاف بیشتری دارد. در کابل چندرشته، هر هادی عایق مستقل دارد و مجموعه آن‌ها داخل روکش مشترک قرار می‌گیرد.

کابل برق افشان چه کاربردی دارد؟

برای اتصال و تغذیه تجهیزات و مسیرهایی استفاده می‌شود که ساختار چندرشته و انعطاف هنگام نصب اهمیت دارد. کاربرد نهایی باید با دیتاشیت همان کابل هماهنگ باشد.

کابل افشان ۲ رشته برای چه کاری است؟

می‌تواند در برخی مدارهای دوهادی استفاده شود، اما اگر مدار به هادی حفاظتی PE نیاز داشته باشد انتخاب دو رشته کافی نیست. تعداد رشته باید از نقشه و سیستم حفاظتی مشخص شود.

برای برق تک‌فاز کابل چند رشته لازم است؟

این موضوع فقط با گفتن «تک‌فاز» مشخص نمی‌شود. بسیاری از مدارها به فاز، نول و هادی حفاظتی نیاز دارند، اما نوع تجهیز و طراحی تعیین‌کننده است.

برای موتور سه‌فاز کابل ۴ رشته بگیریم یا ۵ رشته؟

اگر مدار فقط سه فاز و هادی حفاظتی نیاز داشته باشد ساختار آن با مداری که سه فاز، نول و PE می‌خواهد متفاوت است. نقشه تجهیز و سیستم برق باید تعیین‌کننده باشند.

سطح مقطع کابل افشان چگونه انتخاب می‌شود؟

ابتدا جریان بار و شرایط نصب بررسی می‌شوند. سپس ظرفیت جریان کابل، ضرایب حرارتی و در ادامه افت ولتاژ در طول مسیر کنترل می‌شود. حفاظت مدار نیز باید با کابل هماهنگ باشد.

کابل افشان ۲.۵ چند آمپر تحمل می‌کند؟

عدد ثابتی برای همه شرایط وجود ندارد. نوع عایق، تعداد هادی‌های باردار، روش نصب، دمای محیط و تجمع کابل‌ها باید مشخص باشند.

کابل افشان برای نصب ثابت مناسب است؟

بسیاری از کابل‌های افشان بر اساس دیتاشیت خود می‌توانند در نصب ثابت استفاده شوند. افشان بودن مانع نصب ثابت نیست؛ همان‌طور که به معنی مناسب بودن برای حرکت دائمی هم نیست.

آیا کابل افشان برای دستگاه متحرک مناسب است؟

صرف افشان بودن کافی نیست. اگر کابل دائماً حرکت یا خم می‌شود باید کابل مخصوص Dynamic، Drag Chain یا کاربرد مشابه بررسی شود.

فرق کابل افشان با سیم افشان چیست؟

سیم افشان یک هادی عایق‌شده مستقل است. کابل افشان چند هادی عایق‌شده را درون یک روکش مشترک قرار می‌دهد.

فرق کابل افشان با کابل کنترل چیست؟

کابل افشان برق برای مدارهای تغذیه و برق بررسی می‌شود، در حالی که کابل کنترل برای انتقال فرمان، وضعیت و سیگنال‌های کنترلی طراحی می‌شود و ممکن است تعداد رشته بیشتر یا شیلد داشته باشد.

H05VV-F چیست؟

H05VV-F یک خانواده استاندارد کابل انعطاف‌پذیر با هادی مسی Class 5، عایق PVC و روکش PVC است که در نمونه‌های متداول با ولتاژ نامی 300/500 V معرفی می‌شود. سایز و کاربرد دقیق باید از دیتاشیت همان سازنده بررسی شود.

NYMHY و TTR همان H05VV-F هستند؟

این نام‌ها در بازار برای محصولات نزدیک به هم استفاده می‌شوند، اما بهتر است آن‌ها را بدون بررسی کد محصول و دیتاشیت معادل قطعی در نظر نگیریم. برای سفارش نهایی، مشخصات هادی، ولتاژ، عایق، روکش و استاندارد محصول مهم‌تر از نام بازار است.

جمع‌بندی؛ اول مدار را بشناسید، بعد کابل افشان را انتخاب کنید

کابل افشان به دلیل هادی انعطاف‌پذیر و ساختار چندرشته، در بسیاری از پروژه‌های برق انتخاب کاربردی و اجرای آن نسبت به کابل‌های سفت‌تر ساده‌تر است. اما همین ویژگی نباید باعث شود آن را برای هر مسیر یا هر دستگاهی انتخاب کنیم.

انتخاب درست با سه سؤال اصلی شروع می‌شود:

  1. مدار چند هادی نیاز دارد؟
  2. هر هادی چه سطح مقطعی باید داشته باشد؟
  3. کابل در چه محیط و با چه نوع حرکتی نصب می‌شود؟

تعداد رشته را از روی مدار تعیین کنید. سطح مقطع را با جریان، روش نصب و افت ولتاژ بسنجید. بعد ولتاژ نامی، جنس عایق، روکش و محدودیت‌های مکانیکی محصول را با محل نصب تطبیق دهید.

در نام‌هایی مانند NYMHY، H05VV-F یا TTR نیز به خود اسم اکتفا نکنید. دیتاشیت سازنده مشخص می‌کند محصولی که قرار است تحویل بگیرید دقیقاً چه ساختار و محدودیتی دارد.

بعد از مشخص شدن تعداد رشته و سطح مقطع، برای بررسی ساختارهای موجود و ارسال استعلام می‌توانید وارد صفحه کابل افشان صنعتیکال شوید.

منابع فنی

استاندارد دقیق، محدوده سایز، ولتاژ نامی و شرایط نصب باید با کد و دیتاشیت محصولی که واقعاً قرار است استفاده یا خریداری شود تطبیق داده شوند.

برای انتخاب نهایی کابل نیاز به بررسی پروژه دارید؟

اگر لیست خرید، نقشه تابلو یا مشخصات پروژه آماده است، آن را برای تیم صنعتیکال ارسال کنید تا انتخاب کابل و استعلام قیمت با خطای کمتر انجام شود.

سوالات پرتکرار این مقاله

کابل افشان چیست؟

کابل افشان کابلی است که هادی آن از مجموعه‌ای از مفتول‌های مسی نازک تشکیل می‌شود و نسبت به هادی‌های مناسب نصب ثابت انعطاف بیشتری دارد. در کابل‌های چندرشته، هر هادی عایق مستقل دارد و مجموعه رشته‌ها داخل روکش مشترک قرار می‌گیرند.

کابل افشان چه کاربردی دارد؟

کابل افشان در تغذیه تجهیزات، سیم‌کشی ماشین‌آلات، مسیرهای دارای خم و بسیاری از نصب‌هایی که انعطاف هنگام اجرا اهمیت دارد استفاده می‌شود. کاربرد نهایی باید با دیتاشیت همان کابل تطبیق داده شود.

کابل افشان چند رشته بخریم؟

تعداد رشته به مدار بستگی دارد. تک‌فاز یا سه‌فاز بودن، نیاز به نول، هادی حفاظتی و تعداد مدارهای موردنیاز تعیین می‌کنند کابل چندرشته انتخاب شود.

سطح مقطع کابل افشان چگونه انتخاب می‌شود؟

سطح مقطع بر اساس جریان بار، روش نصب، دمای محیط، طول مسیر، افت ولتاژ و هماهنگی با حفاظت مدار انتخاب می‌شود و نباید فقط بر اساس توان یا آمپر اسمی تجهیز تعیین شود.

آیا کابل افشان برای نصب ثابت مناسب است؟

بسیاری از کابل‌های افشان طبق مشخصات سازنده برای نصب ثابت یا خمش محدود قابل استفاده‌اند. افشان بودن به معنی مناسب بودن برای حرکت دائمی یا درگ‌چین نیست.

تفاوت NYMHY، H05VV-F و TTR چیست؟

این نام‌ها در بازار برای خانواده‌های نزدیک به کابل‌های افشان PVC استفاده می‌شوند، اما تطبیق دقیق آن‌ها باید بر اساس استاندارد، ولتاژ نامی، ساختمان هادی، عایق و دیتاشیت سازنده انجام شود.