راهنمای سیم و کابل برق

کابل افشان ۲، ۳، ۴ یا ۵ رشته؛ تعداد رشته مناسب پروژه را چطور انتخاب کنیم؟

تعداد رشته کابل افشان را نباید فقط از روی تک‌فاز یا سه‌فاز بودن مدار انتخاب کرد. نیاز به فاز، نول، هادی حفاظتی، نوع مصرف‌کننده و نقشه اتصال مشخص می‌کند کابل ۲، ۳، ۴ یا ۵ رشته مناسب پروژه است.

فهرست و مسیرهای مرتبط مقاله
شناسنامه فنی مقاله

اعتبار محتوا و بازبینی

نویسنده
تیم محتوای فنی صنعتیکال
تخصص نویسنده
انتخاب و تأمین سیم و کابل صنعتی
بازبینی فنی
بازبینی محتوای فنی صنعتیکال
منابع
IEC 60228:2023 — Conductors of insulated cables، IEC 60227-5:2024 — PVC insulated flexible cables، IEC 60364-5-52:2009+AMD1:2024 — Wiring systems
تاریخ انتشار
۱۴۰۵/۶/۱۷
تاریخ آخرین بازبینی
۱۴۰۵/۶/۱۷
شناسنامه فنی مقاله
نویسنده
تیم محتوای فنی صنعتیکال
آخرین بازبینی
۱۴۰۵/۶/۱۷
بازبینی فنی
بازبینی محتوای فنی صنعتیکال
منابع
IEC 60228:2023 — Conductors of insulated cables، IEC 60227-5:2024 — PVC insulated flexible cables، IEC 60364-5-52:2009+AMD1:2024 — Wiring systems

روی لیست خرید نوشته شده «کابل افشان ۲.۵». مسئول خرید قیمت می‌گیرد و فروشنده یک سؤال ساده می‌پرسد: چند رشته؟

همین سؤال ساده خیلی وقت‌ها خرید را متوقف می‌کند. آیا برای برق تک‌فاز دو رشته کافی است یا سه رشته لازم داریم؟ برای موتور سه‌فاز کابل چهار رشته بگیریم یا پنج رشته؟ اگر نول استفاده نمی‌شود چرا باید بابت رشته اضافه هزینه کنیم؟ و اگر هادی حفاظتی یا همان ارت لازم باشد، آیا می‌توان آن را جدا از کابل اجرا کرد؟

تعداد رشته کابل افشان را نباید از روی عادت انتخاب کرد. «تک‌فاز = دو رشته» و «سه‌فاز = چهار رشته» قواعد مطلق نیستند. تعداد هادی موردنیاز را نقشه مدار، نیاز به نول، هادی حفاظتی PE، نوع مصرف‌کننده و سیستم توزیع مشخص می‌کنند.

از طرف دیگر، تعداد رشته و سطح مقطع دو تصمیم جدا هستند. ممکن است برای یک پروژه به کابل سه‌رشته نیاز داشته باشید، اما اینکه این کابل 3×1.5، 3×2.5 یا 3×4 باشد باید از روی جریان، طول مسیر و شرایط نصب تعیین شود.

در این راهنما اول مشخص می‌کنیم کابل ۲، ۳، ۴ و ۵ رشته چه تفاوتی دارند، بعد چند سناریوی واقعی را بررسی می‌کنیم و در نهایت به همان سایزهایی می‌رسیم که می‌توانید مستقیماً در صفحه کابل افشان صنعتیکال بررسی و استعلام کنید.

اول یک ابهام رایج را حل کنیم؛ 3×2.5 یعنی چه؟

وقتی روی کابل یا لیست خرید عبارتی مثل 3×2.5 mm² می‌بینید، دو عدد درباره دو موضوع متفاوت صحبت می‌کنند:

  • ۳ = تعداد رشته یا هادی داخل کابل؛
  • ۲.۵ mm² = سطح مقطع اسمی هر رشته.

پس کابل 3×2.5 یعنی سه هادی که هرکدام سطح مقطع اسمی ۲.۵ میلی‌متر مربع دارند.

به همین ترتیب:

علامت تعداد رشته سطح مقطع هر رشته
2×1.5 ۲ رشته ۱.۵ mm²
2×2.5 ۲ رشته ۲.۵ mm²
3×1.5 ۳ رشته ۱.۵ mm²
3×2.5 ۳ رشته ۲.۵ mm²
4×2.5 ۴ رشته ۲.۵ mm²
5×2.5 ۵ رشته ۲.۵ mm²

یکی از اشتباهات معمول در استعلام این است که فقط گفته شود «کابل ۲.۵». این عبارت تعداد رشته را مشخص نمی‌کند و فروشنده هنوز نمی‌داند باید کابل دو، سه، چهار یا پنج رشته قیمت بدهد.

تعداد رشته کابل افشان را چه چیزی تعیین می‌کند؟

برای پاسخ، باید از خود مدار شروع کنیم.

هر رشته کابل باید وظیفه مشخصی داشته باشد. ممکن است یکی از هادی‌ها فاز باشد، دیگری نول، یک رشته هادی حفاظتی PE باشد یا در مدار سه‌فاز سه هادی مجزا برای L1، L2 و L3 داشته باشیم.

قبل از انتخاب تعداد رشته این سؤال‌ها را جواب دهید:

  • مدار تک‌فاز است یا سه‌فاز؟
  • مصرف‌کننده به نول نیاز دارد؟
  • هادی حفاظتی PE چگونه اجرا می‌شود؟
  • PE باید داخل همان کابل باشد یا طراحی مسیر راه دیگری برای آن در نظر گرفته است؟
  • مصرف‌کننده فقط بار قدرت است یا مدار دیگری هم وجود دارد؟
  • نقشه ترمینال دستگاه چه هادی‌هایی را درخواست کرده است؟
  • آیا بار سه‌فاز متعادل است یا تجهیزات تک‌فاز داخلی هم دارد؟

بعد از پاسخ به این سؤال‌ها معمولاً تعداد رشته مشخص می‌شود.

کابل افشان ۲ رشته؛ کجا منطقی است؟

کابل دو رشته زمانی مطرح می‌شود که مدار واقعاً فقط به دو هادی داخل کابل نیاز داشته باشد.

در یک مدار تک‌فاز ساده این دو هادی می‌توانند فاز و نول باشند، اما فقط زمانی که سیستم حفاظتی و نوع تجهیز اجازه چنین ساختاری را بدهند. اگر تجهیز به PE نیاز دارد و هادی حفاظتی قرار است داخل همین کابل باشد، دو رشته کافی نخواهد بود.

کابل افشان 2×1.5

اگر طراحی پروژه یک مدار دوهادی با سطح مقطع ۱.۵ میلی‌متر مربع تعیین کرده باشد، می‌توانید مشخصات کابل افشان 2×1.5 را مستقیماً بررسی کنید.

این لینک به معنی توصیه عمومی 1.5 mm² برای هر مدار دوهادی نیست. سطح مقطع باید قبلاً از نظر جریان، افت ولتاژ و شرایط نصب تأیید شده باشد.

کابل افشان 2×2.5

برای مداری که همان دو هادی را نیاز دارد ولی محاسبات پروژه سطح مقطع ۲.۵ میلی‌متر مربع را تعیین کرده‌اند، صفحه کابل افشان 2×2.5 مسیر مرتبط‌تری برای بررسی مشخصات محصول است.

پس کابل دو رشته برای برق تک‌فاز همیشه کافی است؟

خیر.

این دقیقاً همان اشتباهی است که باید از آن جلوگیری کرد. بسیاری از تجهیزات Class I و مدارهای معمول به هادی حفاظتی نیاز دارند. اگر PE باید همراه مدار تا مصرف‌کننده برود، معمولاً باید ساختاری با رشته حفاظتی مناسب انتخاب شود یا PE به روش تأییدشده دیگری اجرا شود.

کابل افشان ۳ رشته؛ یکی از رایج‌ترین ساختارها

کابل سه رشته در پروژه‌های مختلف دیده می‌شود، اما یکی از کاربردهای بسیار رایج آن در مدار تک‌فاز، آرایش زیر است:

  • L = فاز
  • N = نول
  • PE = هادی حفاظتی

این یک آرایش متداول است، نه یک قانون برای تمام کابل‌های سه‌رشته. باید رنگ‌بندی، علامت‌گذاری کابل و نقشه پروژه را بررسی کرد.

کابل افشان 3×1.5

اگر مدار سه هادی نیاز دارد و سطح مقطع طراحی‌شده ۱.۵ میلی‌متر مربع است، صفحه کابل افشان 3×1.5 مشخصات همین Variant را در اختیار شما قرار می‌دهد.

کابل افشان 3×2.5

اگر همان مدار سه‌هادی به سطح مقطع ۲.۵ میلی‌متر مربع نیاز دارد، مشخصات کابل افشان 3×2.5 را بررسی کنید.

باز هم تفاوت 3×1.5 و 3×2.5 در تعداد رشته نیست. هر دو سه رشته‌اند؛ تفاوت در سطح مقطع هر هادی است.

کابل افشان ۴ رشته؛ فقط برای سه‌فاز نیست

در بازار وقتی صحبت از کابل چهار رشته می‌شود، خیلی‌ها مستقیم به برق سه‌فاز فکر می‌کنند. این برداشت در بسیاری از پروژه‌ها بی‌دلیل نیست، اما نباید وظیفه رشته چهارم را حدس زد.

یک آرایش رایج می‌تواند این باشد:

  • L1
  • L2
  • L3
  • PE

این حالت برای مصرف‌کننده سه‌فازی قابل تصور است که به نول نیاز ندارد و هادی حفاظتی داخل کابل پیش‌بینی شده است.

اما در یک طراحی دیگر ممکن است چهار هادی وظایف متفاوتی داشته باشند یا PE جداگانه طبق طراحی سیستم اجرا شود. بنابراین فقط از روی «۴ رشته» نتیجه نگیرید که رشته چهارم حتماً ارت است.

کابل افشان 4×2.5

برای پروژه‌ای که چهار هادی با سطح مقطع ۲.۵ میلی‌متر مربع نیاز دارد، می‌توانید وارد صفحه کابل افشان 4×2.5 شوید و مشخصات فنی محصول را بررسی کنید.

مثال؛ موتور سه‌فاز ثابت

فرض کنید موتور سه‌فاز فقط سه فاز ورودی دارد و نول در ترمینال قدرت آن استفاده نمی‌شود. اگر طراحی پروژه PE را داخل همان کابل در نظر گرفته باشد، یک کابل چهارهادی می‌تواند مطرح شود.

اما اگر موتور از طریق درایو، ترمز، هیتر، سنسور یا تجهیزات جانبی تغذیه می‌شود، نباید همه نیازها را از روی همین مثال حدس زد. نقشه سازنده و طراحی تابلو تعیین‌کننده هستند.

کابل افشان ۵ رشته؛ وقتی سه‌فاز، نول و PE را با هم نیاز داریم

یکی از آرایش‌های بسیار شناخته‌شده برای کابل پنج‌رشته:

  • L1
  • L2
  • L3
  • N
  • PE

این ساختار در مدارهایی مطرح می‌شود که علاوه بر سه فاز، نول نیز در مصرف‌کننده لازم است و هادی حفاظتی هم داخل کابل اجرا می‌شود.

کابل افشان 5×2.5

اگر طراحی مدار پنج هادی و سطح مقطع ۲.۵ میلی‌متر مربع را تعیین کرده است، صفحه کابل افشان 5×2.5 برای بررسی مشخصات و استعلام همین تنوع در دسترس است.

هر دستگاه سه‌فاز به پنج رشته نیاز دارد؟

خیر.

اگر دستگاه نول نمی‌خواهد، اضافه کردن نول فقط به این دلیل که «سه‌فاز است» ضرورتی ندارد. برعکس، اگر تجهیز داخل خودش مصرف‌کننده‌های تک‌فاز یا مدارهایی دارد که به نول وابسته‌اند، حذف نول می‌تواند انتخاب اشتباهی باشد.

نقشه اتصال دستگاه بهترین مرجع برای این تصمیم است.

برای برق تک‌فاز کابل ۲ رشته بگیریم یا ۳ رشته؟

این احتمالاً پرتکرارترین سؤال این مقاله است.

اگر مدار تک‌فاز باشد، معمولاً حداقل فاز و نول را داریم:

L + N

اما در تجهیزاتی که اتصال حفاظتی لازم دارند، PE هم به مدار اضافه می‌شود:

L + N + PE

پس در بسیاری از مدارهای تک‌فاز معمول، کابل سه‌رشته به دلیل وجود هادی حفاظتی انتخاب می‌شود.

ولی این به معنی ممنوع بودن کابل دو رشته نیست. تجهیزاتی با کلاس حفاظتی متفاوت یا طراحی خاص ممکن است فقط دو هادی نیاز داشته باشند. همچنین در برخی سیستم‌ها PE می‌تواند بر اساس طراحی به شکل دیگری تأمین شود.

نیاز مدار تعداد هادی داخل کابل ساختار قابل بررسی
L + N ۲ کابل دو رشته
L + N + PE ۳ کابل سه رشته با هادی حفاظتی مناسب

بنابراین سؤال درست این نیست که «برای تک‌فاز دو رشته است یا سه رشته؟»؛ سؤال درست این است: مصرف‌کننده تک‌فاز من دقیقاً به چه هادی‌هایی نیاز دارد؟

برای برق سه‌فاز کابل ۴ رشته بگیریم یا ۵ رشته؟

در مدار سه‌فاز سه هادی فاز داریم:

L1 + L2 + L3

حالا باید مشخص کنیم نول و PE چگونه تأمین می‌شوند.

سه فاز + PE

L1 + L2 + L3 + PE

اگر مصرف‌کننده نول نیاز ندارد و هادی حفاظتی داخل کابل است، یک ساختار چهاررشته می‌تواند مطرح باشد.

سه فاز + نول + PE

L1 + L2 + L3 + N + PE

اگر تجهیز به نول هم نیاز دارد، پنج هادی لازم می‌شوند.

نوع نیاز تعداد هادی نمونه ساختار
سه فاز + PE ۴ 4×S با آرایش مناسب پروژه
سه فاز + N + PE ۵ 5×S با آرایش مناسب پروژه

اما مراقب باشید: چهاررشته بودن کابل به تنهایی نمی‌گوید رشته چهارم PE است. رنگ‌بندی و ساختار دقیق کابل باید این مسئله را تأیید کند.

چه زمانی نول لازم است؟

نول را نباید «رشته اضافی» تصور کرد که همیشه می‌توان آن را حذف کرد.

در سیستم سه‌فاز، برخی مصرف‌کننده‌ها فقط از ولتاژ بین فازها استفاده می‌کنند و نول به ترمینال قدرت آن‌ها نمی‌رود. در مقابل، یک تابلو یا دستگاه ممکن است در کنار بار سه‌فاز، مصرف‌کننده‌های تک‌فاز داخلی نیز داشته باشد و نول برای آن ضروری باشد.

مثلاً ممکن است دستگاه شامل این موارد باشد:

  • کنترلر یا PLC با منبع تغذیه تک‌فاز؛
  • فن یا روشنایی داخلی؛
  • پریز سرویس؛
  • هیتر تابلو؛
  • مدارهای جانبی تک‌فاز.

در چنین تجهیزی، سه‌فاز بودن بار اصلی به معنی بی‌نیازی کل دستگاه از نول نیست.

هارمونیک‌ها را هم فراموش نکنید

در سیستم‌های دارای بارهای غیرخطی، جریان نول همیشه ساده و قابل چشم‌پوشی نیست. راهنمای مبتنی بر IEC 60364-5-52 نشان می‌دهد در مدارهای سه‌فاز چهار و پنج‌رشته، هارمونیک سوم می‌تواند باعث افزایش جریان نول شود و حتی روی سایزینگ کابل اثر بگذارد.

بنابراین حذف یا کاهش هادی نول باید بر اساس طراحی الکتریکی انجام شود، نه صرفاً برای کاهش قیمت کابل.

هادی حفاظتی PE؛ رشته‌ای که نباید بعداً به آن فکر کنیم

یکی از رایج‌ترین خطاها این است که ابتدا کابل را بر اساس فاز و نول سفارش دهیم و بعد سر پروژه یادمان بیفتد که هادی حفاظتی هم لازم است.

PE بخشی از سیستم حفاظت در برابر برق‌گرفتگی و خطای عایقی است و نحوه انتخاب و سطح مقطع آن باید با سیستم اتصال زمین و حفاظت پروژه هماهنگ باشد.

در برخی کابل‌ها PE داخل خود کابل قرار دارد؛ در طراحی‌های دیگر ممکن است هادی حفاظتی مستقل یا روش مجاز دیگری استفاده شود.

این تصمیم باید قبل از انتخاب تعداد رشته گرفته شود.

آیا می‌توان یکی از رشته‌های معمولی را بعداً ارت کرد؟

استفاده و شناسایی هادی حفاظتی باید با الزامات پروژه و استانداردهای سیم‌کشی هماهنگ باشد. بهتر است از ابتدا کابلی سفارش داده شود که ساختار و رنگ‌بندی رشته‌ها با کاربرد موردنظر تطبیق داشته باشد.

3G2.5 و 3X2.5 چه فرقی دارند؟

در دیتاشیت‌های اروپایی ممکن است به‌جای نوشتن ساده 3×2.5، عباراتی مثل 3G2.5 یا 3X2.5 ببینید.

در نام‌گذاری رایج بسیاری از سازندگان:

  • G یعنی کابل دارای هادی سبز/زرد حفاظتی است؛
  • X یعنی مجموعه رشته‌ها هادی سبز/زرد حفاظتی ندارد.

برای مثال یک محصول H05VV-F با ساختار 3G2.5 سه هادی دارد که یکی از آن‌ها سبز/زرد است.

این نکته هنگام خرید بسیار مهم است؛ چون «سه رشته» به تنهایی نمی‌گوید یکی از رشته‌ها PE است یا خیر.

تعداد رشته را انتخاب کردیم؛ حالا سطح مقطع را چطور تعیین کنیم؟

این دو تصمیم را از هم جدا نگه دارید.

تعداد رشته از ساختار مدار می‌آید؛ سطح مقطع از نیاز الکتریکی و شرایط نصب.

برای تعیین سطح مقطع باید مواردی مثل این‌ها بررسی شوند:

  • جریان طراحی بار؛
  • روش نصب کابل؛
  • دمای محیط؛
  • تجمع کابل‌ها؛
  • طول مسیر؛
  • افت ولتاژ؛
  • نوع عایق؛
  • هماهنگی با حفاظت مدار.

بنابراین اگر نتیجه شما «سه رشته» بود، هنوز نمی‌توان گفت باید 3×1.5 یا 3×2.5 بخرید.

برای این مرحله از راهنمای انتخاب سیم و کابل برق بر اساس جریان، طول مسیر و نوع نصب استفاده کنید.

اگر دنبال جدول جریان و اثر مسافت هستید نیز جدول آمپر سیم و کابل برای همین مرحله نوشته شده است.

از انتخاب مدار تا Product Variant؛ کدام صفحه را بررسی کنیم؟

اگر تعداد رشته و سطح مقطع را از قبل مشخص کرده‌اید، دیگر لازم نیست بین ده‌ها محصول بگردید. مستقیماً می‌توانید وارد Variant مرتبط شوید.

نیاز مشخص‌شده پروژه Variant مرتبط مرحله بعد
۲ رشته × ۱.۵ mm² کابل افشان 2×1.5 بررسی ولتاژ، هادی، قطر و استعلام
۲ رشته × ۲.۵ mm² کابل افشان 2×2.5 بررسی مشخصات فنی و موجودی
۳ رشته × ۱.۵ mm² کابل افشان 3×1.5 بررسی وجود PE و ساختار محصول
۳ رشته × ۲.۵ mm² کابل افشان 3×2.5 بررسی دیتاشیت و استعلام
۴ رشته × ۲.۵ mm² کابل افشان 4×2.5 بررسی وظیفه رشته چهارم
۵ رشته × ۲.۵ mm² کابل افشان 5×2.5 بررسی آرایش L1/L2/L3/N/PE و استعلام

این جدول برای Product Discovery است، نه طراحی کابل. اگر هنوز درباره تعداد رشته یا سطح مقطع مطمئن نیستید، ابتدا تصمیم فنی را کامل کنید و بعد وارد صفحه محصول شوید.

چند مثال واقعی از پروژه و کارخانه

مثال اول؛ تجهیز تک‌فاز دارای اتصال حفاظتی

یک دستگاه تک‌فاز ۲۳۰ ولت داریم که ترمینال‌های L، N و PE دارد.

از نظر تعداد هادی:

L + N + PE = 3 conductors

پس خانواده سه‌رشته بررسی می‌شود.

اگر واحد برق سطح مقطع ۱.۵ میلی‌متر مربع را تأیید کرده باشد، 3×1.5 بررسی می‌شود و اگر محاسبات ۲.۵ میلی‌متر مربع را لازم بدانند، 3×2.5.

مثال دوم؛ تجهیز دوهادی بدون PE داخل کابل

اگر تجهیز طبق طراحی فقط L و N داخل این کابل نیاز داشته باشد، خانواده دو رشته مطرح می‌شود.

اما قبل از سفارش باید روشن باشد PE واقعاً نیاز نیست یا به شکل دیگری تأمین شده است. «دو رشته ارزان‌تر است» دلیل فنی برای حذف PE نیست.

مثال سوم؛ موتور سه‌فاز بدون نول

یک موتور سه‌فاز ثابت داریم و ترمینال قدرت آن سه فاز و PE نیاز دارد:

L1 + L2 + L3 + PE

در چنین ساختاری چهار هادی مطرح می‌شوند.

اگر محاسبات سطح مقطع ۲.۵ میلی‌متر مربع را تعیین کرده باشند، Variant 4×2.5 قابل بررسی است.

مثال چهارم؛ تابلو یا دستگاه سه‌فاز دارای بار تک‌فاز داخلی

دستگاه ورودی سه‌فاز دارد، اما داخل آن کنترلر، فن یا مصرف‌کننده تک‌فاز نیز وجود دارد و نول لازم است.

اگر PE هم داخل همان کابل باشد:

L1 + L2 + L3 + N + PE

در این حالت پنج هادی نیاز داریم و خانواده پنج‌رشته مطرح می‌شود.

مثال پنجم؛ کابل قدرت و فرمان را یکی نکنید

فرض کنید موتور علاوه بر تغذیه قدرت، سنسور حرارتی، ترمز یا سیگنال کنترلی دارد.

راه‌حل الزاماً این نیست که یک کابل قدرت با رشته‌های بیشتر انتخاب کنیم و همه سیگنال‌ها را داخل آن ببریم. مدارهای فرمان، شیلد، نویز و جداسازی کابل باید جداگانه بررسی شوند.

آیا بهتر نیست همیشه کابل پنج رشته بخریم که کم نیاوریم؟

در نگاه اول منطقی به نظر می‌رسد: اگر چند رشته اضافه داشته باشیم شاید در آینده به درد بخورند.

اما این روش همیشه اقتصادی یا فنی نیست.

افزایش تعداد رشته می‌تواند باعث افزایش این موارد شود:

  • قیمت کابل؛
  • قطر خارجی؛
  • وزن کابل؛
  • شعاع خمش؛
  • سایز گلند؛
  • فضای اشغال‌شده در سینی و داکت؛
  • دشواری نصب.

اگر پروژه واقعاً نیاز آینده مشخصی دارد، رزرو باید آگاهانه در طراحی دیده شود. خرید کابل پنج‌رشته برای هر مدار صرفاً برای «احتیاط» راهکار مهندسی خوبی نیست.

آیا تعداد رشته روی جریان مجاز کابل اثر دارد؟

بله، اما موضوع ساده «رشته بیشتر = آمپر کمتر» نیست.

ظرفیت حرارتی کابل به تعداد هادی‌های باردار هم وابسته است.

مثلاً ممکن است یک کابل پنج‌رشته داشته باشیم اما در شرایط عادی فقط سه هادی فاز بار کامل حمل کنند. در مدار دیگری نول نیز به دلیل نوع بار جریان قابل‌توجهی داشته باشد.

IEC 60364-5-52 در محاسبات کابل‌های سه‌فاز چهار و پنج‌رشته، تعداد هادی‌های باردار و حتی اثر هارمونیک‌ها را وارد بحث می‌کند.

بنابراین جدول آمپراژ باید با آرایش واقعی مدار سازگار باشد.

تعداد رشته روی قطر و اجرای کابل هم اثر دارد

کابل 5×2.5 از نظر مکانیکی همان کابل 2×2.5 با سه رشته اضافه نیست؛ قطر خارجی، وزن و رفتار هنگام خم شدن تغییر می‌کنند.

اگر کابل قرار است از گلند، لوله، داکت یا ورودی محدود دستگاه عبور کند، قبل از سفارش قطر خارجی دیتاشیت را کنترل کنید.

این موضوع در تعداد رشته بالاتر و سطح مقطع بزرگ‌تر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

اشتباهات رایج در انتخاب تعداد رشته کابل افشان

۱. تک‌فاز است، پس دو رشته کافی است

ممکن است PE لازم باشد و مدار سه هادی نیاز داشته باشد.

۲. سه‌فاز است، پس چهار رشته کافی است

اگر نول هم لازم باشد، ممکن است پنج هادی نیاز شود.

۳. رشته چهارم کابل سه‌فاز را همیشه نول فرض کردن

در بسیاری از مدارها رشته چهارم می‌تواند PE باشد. وظیفه رشته باید از طراحی مشخص شود.

۴. انتخاب سطح مقطع از روی تعداد رشته

تعداد رشته و سطح مقطع دو تصمیم مستقل هستند.

۵. استفاده از رشته سبز/زرد برای کاربرد دیگر

هادی حفاظتی باید طبق الزامات شناسایی و استفاده شود و نباید به‌صورت دلخواه به رشته کاری تبدیل شود.

۶. خرید پنج رشته برای همه مدارها «که شاید بعداً لازم شود»

رشته اضافه هزینه، وزن، قطر و فضای نصب را افزایش می‌دهد.

۷. حذف نول برای کاهش هزینه بدون بررسی مدار

وجود نول به ساختمان واقعی مصرف‌کننده وابسته است.

۸. فراموش کردن PE هنگام سفارش

یکی از رایج‌ترین دلایل اصلاح استعلام بعد از صدور پیش‌فاکتور همین است.

۹. یکی گرفتن کابل قدرت با کابل کنترل

رشته‌های فرمان و سیگنال لزوماً نباید داخل کابل تغذیه قرار بگیرند.

۱۰. سفارش «3×2.5» بدون مشخص کردن نیاز به هادی سبز/زرد

اگر PE داخل کابل لازم است، این موضوع را صریحاً در استعلام اعلام کنید.

جدول انتخاب تعداد رشته کابل افشان

نیاز مدار تعداد رشته‌ای که معمولاً بررسی می‌شود نکته
دو هادی کاری بدون PE داخل کابل ۲ رشته سیستم حفاظتی باید این ساختار را مجاز بداند.
تک‌فاز L + N + PE ۳ رشته وجود هادی سبز/زرد بررسی شود.
سه‌فاز L1 + L2 + L3 + PE ۴ رشته مصرف‌کننده نباید نول لازم داشته باشد.
سه‌فاز L1 + L2 + L3 + N + PE ۵ رشته برای مدارهای نیازمند نول و PE
مدار دارای فرمان یا سیگنال اضافی طبق نقشه؛ ممکن است کابل مجزا لازم باشد کابل کنترل جداگانه بررسی شود.

این جدول برای انتخاب اولیه تعداد رشته است. طراحی نهایی باید با نقشه، سیستم اتصال زمین، نوع مصرف‌کننده و استاندارد پروژه تطبیق داده شود.

چک‌لیست قبل از استعلام کابل افشان

  • ☐ مدار تک‌فاز است یا سه‌فاز؟
  • ☐ تعداد فازهای موردنیاز مشخص است؟
  • ☐ نول لازم است؟
  • ☐ هادی PE لازم است؟
  • ☐ PE داخل همین کابل قرار می‌گیرد؟
  • ☐ تعداد رشته نهایی از روی نقشه تأیید شده است؟
  • ☐ سطح مقطع هر رشته محاسبه شده است؟
  • ☐ طول مسیر مشخص است؟
  • ☐ افت ولتاژ بررسی شده است؟
  • ☐ روش نصب مشخص است؟
  • ☐ هادی سبز/زرد موردنیاز در مشخصات کابل وجود دارد؟
  • ☐ ولتاژ نامی کابل مشخص است؟
  • ☐ قطر خارجی کابل با گلند و مسیر نصب سازگار است؟
  • ☐ متراژ موردنیاز مشخص است؟

یک RFQ خوب برای کابل افشان چطور نوشته می‌شود؟

به جای:

«کابل افشان ۲.۵، ۵۰۰ متر قیمت بدید.»

بهتر است بنویسید:

کابل افشان 3×2.5 mm²، مسی، سه رشته شامل هادی حفاظتی طبق مشخصات پروژه، 300/500 V یا معادل مورد تأیید، متراژ ۵۰۰ متر، نصب داخل سالن؛ برند و کد دقیق محصول همراه دیتاشیت اعلام شود.

اگر مدار سه‌فاز است:

کابل افشان چهاررشته 4×2.5 mm² برای مدار سه‌فاز بدون نول، شامل PE طبق نقشه پروژه؛ متراژ و شرایط تحویل طبق RFQ.

این نوع استعلام احتمال اینکه دو فروشنده برای دو ساختار متفاوت قیمت بدهند را بسیار کمتر می‌کند.

تعداد رشته و سطح مقطع مشخص شده؟ مستقیم وارد Variant شوید

اگر طراحی پروژه کامل شده است، دیگر نیازی نیست دوباره بین تمام کابل‌ها جست‌وجو کنید.

برای مشاهده سایزها و تعداد رشته‌های بیشتر نیز وارد همه تنوع‌های کابل افشان شوید.

سؤالات متداول درباره تعداد رشته کابل افشان

برای برق تک‌فاز کابل ۲ رشته بگیریم یا ۳ رشته؟

اگر مدار فقط فاز و نول داخل کابل نیاز داشته باشد، دو رشته می‌تواند مطرح باشد. اگر هادی حفاظتی PE نیز باید همراه کابل تا مصرف‌کننده برود، معمولاً ساختار سه‌رشته بررسی می‌شود. نوع تجهیز و طراحی سیستم حفاظت تعیین‌کننده هستند.

کابل سه رشته برای چه کاری است؟

یکی از کاربردهای رایج کابل سه‌رشته در مدار تک‌فاز، آرایش فاز، نول و هادی حفاظتی است. البته وظیفه دقیق رشته‌ها باید از نقشه و مشخصات کابل مشخص شود.

برای موتور سه‌فاز کابل ۴ رشته بگیریم؟

اگر موتور سه فاز و PE نیاز داشته باشد و نول در مدار قدرت لازم نباشد، چهار هادی می‌تواند مطرح باشد. اگر تجهیز نول هم نیاز دارد یا ساختمان مدار متفاوت است، تعداد رشته تغییر خواهد کرد.

کابل پنج رشته برای چه کاری استفاده می‌شود؟

یکی از کاربردهای رایج آن مدار سه‌فاز دارای سه فاز، نول و PE است. کاربرد نهایی باید با طراحی مصرف‌کننده تطبیق داده شود.

تفاوت 3×2.5 و 5×2.5 چیست؟

هر دو سطح مقطع ۲.۵ میلی‌متر مربع برای هر رشته دارند، اما اولی سه هادی و دومی پنج هادی دارد. انتخاب بین آن‌ها از روی تعداد هادی موردنیاز مدار انجام می‌شود، نه آمپراژ به تنهایی.

3G2.5 یعنی چه؟

در نام‌گذاری رایج بسیاری از سازندگان اروپایی، 3G2.5 یعنی سه هادی ۲.۵ میلی‌متر مربع که یکی از آن‌ها هادی سبز/زرد حفاظتی است. حرف X معمولاً برای ساختاری بدون هادی سبز/زرد استفاده می‌شود.

آیا برای برق سه‌فاز همیشه پنج رشته بهتر است؟

خیر. اگر مدار نول نیاز ندارد، رشته پنجم ممکن است کاربردی نداشته باشد. تعداد رشته باید متناسب با نیاز واقعی مدار باشد.

آیا می‌توان رشته اضافه کابل را بدون استفاده رها کرد؟

از نظر اجرایی ممکن است رشته‌ای استفاده نشود، اما انتخاب کابل با رشته‌های اضافه باید آگاهانه باشد. افزایش تعداد رشته قیمت، قطر و وزن کابل را بالا می‌برد و بهتر است از ابتدا با طراحی هماهنگ شود.

تعداد رشته روی آمپراژ کابل اثر دارد؟

تعداد هادی‌های باردار روی شرایط حرارتی کابل اثر می‌گذارد. بنابراین جدول جریان مجاز باید با تعداد هادی‌های واقعاً باردار و روش نصب هماهنگ باشد.

سطح مقطع کابل را از روی تعداد رشته انتخاب کنیم؟

خیر. تعداد رشته از ساختار مدار تعیین می‌شود و سطح مقطع از جریان، طول مسیر، روش نصب، افت ولتاژ و شرایط حرارتی.

اگر ندانیم ۴ رشته لازم است یا ۵ رشته چه کنیم؟

ترمینال و نقشه مصرف‌کننده را بررسی کنید. اگر سه‌فاز است مشخص کنید آیا نول لازم دارد و PE چگونه اجرا شده است. خرید قبل از روشن شدن این موضوع می‌تواند منجر به سفارش کابل اشتباه شود.

جمع‌بندی؛ تعداد رشته را از روی مدار انتخاب کنید، نه عادت بازار

انتخاب کابل افشان از سؤال «چند رشته؟» شروع می‌شود، اما جواب این سؤال روی قفسه فروشگاه نیست؛ داخل نقشه مدار است.

برای مدار تک‌فاز ممکن است دو هادی کافی باشند یا با اضافه شدن PE به سه هادی نیاز داشته باشیم. در سیستم سه‌فاز ممکن است سه فاز و PE چهار هادی بخواهند یا با اضافه شدن نول، تعداد به پنج برسد.

بعد از مشخص شدن تعداد رشته، تازه نوبت سطح مقطع است. 3×1.5 و 3×2.5 هر دو سه‌رشته‌اند، اما ظرفیت و کاربرد الکتریکی یکسانی ندارند. سطح مقطع باید با جریان، طول مسیر، افت ولتاژ و شرایط نصب محاسبه شود.

همچنین فقط تعداد رشته را نبینید. وجود هادی سبز/زرد، ولتاژ نامی، کلاس هادی، قطر خارجی و دیتاشیت محصول هم باید قبل از خرید کنترل شوند.

وقتی این مشخصات روشن شدند، مقاله کار خودش را انجام داده است؛ از اینجا به بعد مرحله بررسی محصول و استعلام است. برای دیدن همه سایزها و تعداد رشته‌ها وارد صفحه کابل افشان صنعتیکال شوید یا مستقیماً Variant موردنیاز پروژه را انتخاب کنید.

منابع فنی

تعداد رشته نهایی، سطح مقطع PE و N و روش سیم‌بندی باید با سیستم اتصال زمین، حفاظت، استاندارد پروژه و نقشه مصرف‌کننده تطبیق داده شوند. مثال‌های این مقاله برای فهم منطق انتخاب هستند و جای طراحی نهایی مدار را نمی‌گیرند.

برای انتخاب نهایی کابل نیاز به بررسی پروژه دارید؟

اگر لیست خرید، نقشه تابلو یا مشخصات پروژه آماده است، آن را برای تیم صنعتیکال ارسال کنید تا انتخاب کابل و استعلام قیمت با خطای کمتر انجام شود.

سوالات پرتکرار این مقاله

کابل افشان ۲ رشته برای چه کاربردی مناسب است؟

کابل دو رشته در مدارهایی بررسی می‌شود که به دو هادی نیاز دارند. اگر مدار به هادی حفاظتی مستقل نیاز داشته باشد، دو رشته به‌تنهایی کافی نیست و تعداد رشته باید طبق طراحی مشخص شود.

برای برق تک‌فاز کابل ۲ رشته بهتر است یا ۳ رشته؟

فقط تک‌فاز بودن مدار پاسخ را مشخص نمی‌کند. اگر مدار علاوه بر فاز و نول به هادی حفاظتی PE نیاز داشته باشد، معمولاً ساختار سه‌هادی بررسی می‌شود.

کابل افشان ۳ رشته چه کاربردی دارد؟

کابل سه رشته می‌تواند در مدارهای دارای سه هادی، از جمله برخی مدارهای تک‌فاز با فاز، نول و هادی حفاظتی استفاده شود؛ اما وظیفه هر رشته باید از نقشه و طراحی مدار مشخص شود.

برای برق سه‌فاز کابل ۴ رشته بگیریم یا ۵ رشته؟

اگر مدار سه فاز و هادی حفاظتی نیاز داشته باشد یک آرایش چهارهادی ممکن است مطرح باشد، اما اگر نول نیز لازم باشد تعداد هادی‌های موردنیاز افزایش پیدا می‌کند. نقشه و سیستم توزیع تعیین‌کننده هستند.

کابل افشان ۵ رشته کجا استفاده می‌شود؟

در بسیاری از مدارهایی که سه فاز، نول و هادی حفاظتی به‌صورت هم‌زمان نیاز هستند، کابل پنج رشته بررسی می‌شود. کاربرد نهایی باید با نقشه و استاندارد پروژه تطبیق داشته باشد.

بعد از انتخاب تعداد رشته، سطح مقطع کابل را چگونه تعیین کنیم؟

سطح مقطع باید جداگانه بر اساس جریان بار، روش نصب، دمای محیط، طول مسیر، افت ولتاژ و هماهنگی با حفاظت مدار انتخاب شود.